TAKIM CALISMASI
EKIP CALISMASI
Hicbirimiz, hepimiz kadar guclu degiliz.
•Ekip calismasinin organizasyonel performansin artirilmasinda son derece onemli yararlari bulunmaktadir.
• Ekip calismasi/ortak akil yordamiyla,
problemlerinin daha dogru bir sekilde teshis edilmesi ve problemlere dogru cozumler bulunmasi mumkun olur.
• Ekip calismasi, ayni zamanda organizasyon calisanlarini aktif olarak yonetime dahil edebilmenin en etkin yollarindan birisidir.
• Ekip calismasi ile organizasyonda bilgi paylasimi ve iletisim de mumkun olur.
• Ozetle, ekip calismasi, organizasyonda daha guclu bir enerji ve momentum (sinerji etkisi) elde edilmesi, yenilik ve yaraticiligin ortaya cikarilabilmesi icin son derece onem tasimaktadir.
Ekip ?
Ekip calismasi ?
Ekip, kisisel ve orgut hedeflerine ulasmada birbirleriyle iliskili ve bagimli olarak
calismasi gereken, ekip ruhuna sahip kisilerden olusan bir gruptur.
Ekibi diger is gruplarindan ayiran ozellikler
çEkibin birlikte calismalari icin, bir duzen ve nedenleri vardir.
çEkip uyeleri birbirlerine bagimlidirlar ve digerlerinin tecrube, yetenek ve ise bagliliklarina ihtiyaclari vardir.
çEkip uyeleri birlikte calismanin, yalniz calismaya karsin daha etkin sonuclar saglayacagi fikrine ictenlikle katilmaktadirlar.
çEkip, calisan bir unite olarak daha genis bir organizasyon icinde rapor vermek zorunlulugundadir.
çGruptaki her uyenin katkisi, mumkun olan en yuksek kalitededir ve uyeler birbirini destekler.
ç Ekip calismasinin on kosulu “aidiyet duygusu”dur.
ç Ekip calismasinin en temel ozelligi ise “sinerji” yani potansiyelin katlanmasidir.
ç Ortak algilar gecerlidir
ç Ortak amac bilincle paylasilmaktadir
ç Hemfikir olunan surecler, is yapma usulleri vardir
ç Isine baglilik, profesyonellik, isine akil katma hakimdir
ç Isbirligi, esgudum saglanmistir
ç Catismalarin acik iletisim ile cozulmesi saglanir.
Ekip olusturma ne anlama gelir ?
Ekip olusturma, bilincli ve maksatli bir sekilde ortak bir amaci gerceklestirmeye kendilerini adamis bir grubu olusturma surecidir.
Ekip olusturma geregi ne zaman hissedilir ?
çEtkinlik ve verimlilik saglanamiyorsa,
çCatismaci bir atmosfer olusmussa,
çGorev ve sorumluluklarda saskinlik, umursamazlik, genel ilgi kaybi ve orgutte karmasa hakim olmussa,
çPlanlanan hizmetler gerceklestirilemiyorsa,
çToplantilardan sonuc cikmiyorsa.
Etkin ekip kriterleri nedir ?
ÜKalite ve sonuc olarak ekip, hedeflediklerinin ne kadarini basardi?
ÜEkibin potansiyeli ne kadar artti?
ÜBireysel olarak, ekip uyesinin potansiyeli ne kadar artti?
ÜEkibin basarili olmasi icin tum ekip uyeleri, ortak amaclarina uyuyor mu?
Ekip olmanin avantajlari...
ÜDusunce ve bilgiler bir araya toplanir, daha kreativ cozumler uretilir.
ÜKisisel ve profesyonel gelisim icin daha cok firsat olusur.
ÜEkip uyeleri arasinda iletisim ve sinerji artar.
ÜEkibin aldigi kararlar, uyeler tarafindan daha cok desteklenir ve anlasilir.
ÜKurumun gereksinimleri ekip tarafindan daha iyi temsil edilir.
Etkin ekip calismasi icin gerekli ozellikler 1
çCalisma grubunun gorevleri ve amaclari acik bir sekilde tespit edilmelidir.
çCalisma atmosferi informel ve ozgur olmalidir.
çCalisma grubundaki tartismalar yeterli duzeyde ve seviyede olmalidir.
çCalisma grubunun uyeleri birbirini dinlemelidir.
çCalisma grubu toplantilarinda fikir ayriliklari ve fikir catismalari normal karsilanmali ve tolerans gosterilmelidir.
çElestiriler “yikici” degil, “yapici” ozellikte olmalidir.
çCalisma grubu uyeleri birbirlerinin duygularini da anlamaya calismalidir.
Etkin ekip calismasi icin gerekli ozellikler 2
çCalisma grubunun lideri ya da baskani uyeler uzerinde hakimiyet kurmaya calismamalidir.
çLiderler esnek olabilmelidir.
çCalisma grubu kendi faaliyetlerini kendisi gozden gecirmelidir.
çGrup uyelerine verilen gorevler acik ve anlasilir olmali ve gorev verilen kisi tarafindan kabul edilmelidir.
çKararlarda konsensuse ulasmaya onem verilmelidir.
çToplantilarda kurallar ve davranislar uygun olmalidir.
çCalisma grubu, organizasyonda cesitli birimler ile isbirligi icinde calismasini surdurmelidir.
çCalisma grubu, yurutulen calismalarin sonuclarina karsi sorumlulugunu bilmelidir.
Etkin bir ekip olusturmak icin ...
çAcik olarak belirlenmis ve paylasilmis hedefler.
çBecerili liderlik.
çUygun ve secime, ehliyete dayali uyelik.
çEkip ruhuna olan inanc ve baglilik.
çOlumlu atmosfer
olmazsa olmaz kosuldur.
Ekip calismasinda basariya ulasilabilmesi icin gerekli ilkeler
çOrtak vizyon/misyon,
çIsbirligi ve uzmanlasma,
çAcik gorev tanimi,
çKarsilikli guven,
çAcik iletisim,
çToplam katilim,
çIyi tanimlanmis karar sureci,
çMuzakere ve tartisma,
çDinleme saygisi,
çYaraticilik,
çKonsensus,
çSonuclari birlikte izleme ve degerlendirme,
çGeri bildirim,
çEtkin grup liderligi.
Ekip calismasinin prensipleri
çHemen herkesle iyi gecinme yonunde uyumlu olma mecburiyeti.
çIlle de ben bilirim dusuncesinde degil, o da bilebilir dusuncesinde olma.
çIlle de benim dedigim dogrudur dusuncesi degil; karsimizdakinin dusuncesi de dogru olabilir, dusuncesi.
çEkip olarak bir ise baslarken her seyi tartisip, cikan ortak goruse aynen katilarak kendi dusuncesi lehine geriye donmeme.
ç'Bir elin nesi var, iki elin sesi var' kaidesini hatirlama.ç
Birlikten kuvvet dogar, dusturuna riayet.
Hedef:
ÜUlasilabilir, uygulanabilir, ozgun, akillica belirlenmis hedefler.
Kurallar:
ÜEkip uyelerinin uzlasabilecegi yazili ve yazisiz kurallar var mi ?ÜEkip ortak misyon, vizyon ve degerlere sahip mi ?
Ekip ilk basta bunlari kabul etmis olmali ve bunlara hakim
olmalidir.
Secim:
Ü Ekip cok iyi secilmelidir.
Ü “O” is icin uzman, secilmis, uygun kisiler olmaldir.
Gorevler:
Ü Yetenekler dogrultusunda dagitilmalidir.Ü Performans yonetimi uygulanmalidir.
Birey-Ekip-Lider:
Ü Ekibin lideri; yonetimin kalitesini belirler.
Ü Lider, her bireyin kendini iyi hissetmesini saglamalidir.Ü Her birey tek basina yeterli olamayacagini, ekibin kaynaklarinin birlesmek zorunda oldugunu bilmeli buna inanmalidir.
Lider:
Ü Birlestirir.
Ü Harekete gecirir.
Ü Degisimi canli tutar.
Ü Iz birakir.
Ü Inisiyatif kullanir.
Ü Baslatir.
Ü Surdurur.
Ü Sonuclandirir.
Ü Etki olusturur, sonucu degistirir.
Ü Iyimserdir.
Ü Yuksek enerji sahibidir.
Ü Yapicidir, olumlu yaklasimlar sergiler.
Ekip lideri; basarili bir ekip stratejisi icin;
çEkibe bilgi saglamalidir,
çRolleri netlestirmelidir,
çNormlari olusturmalidir,
çPlanlari tasarlamalidir,
çSoru sormayi cesaretlendirmelidir,
çBilgileri paylasmalidir,
çKatilimi saglamalidir,
çBasarilari torenle kutlamalidir,
çEkip etkinligini degerlendirmelidir.
Ekip uyesinin ozellikleri
çOgrenmekten zevk alir.
çIs’inin onemine inanir. Kendisiyle yarisir.
çZorluklari gucunu denemek icin firsat olarak gorur.
çBilgiyi almaktan ve paylasmaktan zevk duyar. Arastirmacidir.
çHer zaman diyalogtan yanadir. çIyi ve temiz giyimlidir, hep bakimlidir.
çHer zaman yenilige aciktir. Lisan bilir. Cozum uretir.
çBirden fazla fonksiyonu yerine getirebilir.
çOzelestiriye her zaman aciktir.
çHer durumda pozitiftir ve nezaketlidir.
çPro-aktiftir. Strese dayaniklidir.
çYapabileceginin en iyisinden daha azina razi olmaz.
çSorumluluk ve risk almasini bilir. Duygusal zekaya sahiptir.
çPaylasmaktan ve ekip calismasindan asla vazgecmez.
Motivasyon !
ÜOlumsuz duygular engellenmeli.
Ü Olumlular hissedilmeli, desteklenmeli, ilan
edilmelidir.
Ü Korku ve endise kontrol edilmeli, muhtemel
turbulanslar atlatilmalidir.
Degisim:
Ü 20. Yuzyilda satranc oyunu gecerliydi. (dusunmek, planlamak,
strateji gelistirmek)
Ü 21. Yuzyilda bilgisayar oyunlari gecerli. (hiz, surekli degisen sartlara uyum, aninda tepki)
Ü Her turlu degisim mutlaka catisma ve stres olusturur.
Ü Ancak, degisim zorlanma getirse de, zorlanma sonucunda uyum olusur.
Degisime tepki:
Ü Hareketsiz kalma. ’Bu da gecer, biz neler gorduk’ tavri sergilenir.
Ü Uyum saglama. ‘Kac ve zarari en aza indir’ tavri sergilenir.
Ü Firsata cevirme. ‘Kacma, yarar sagla’ tavri sergilenir.
Ü Firsat olusturma. ‘Degisikligi istenilen dogrultuda yonlendir’ tavri sergilenir.
Kulturumuzun ekip calismasini kolaylastiran ozellikleri:
Ü % 75 ekipci ve girisimcilik ozellikleri ustun.
Ü Imece gelenegine dayali dayanisma kulturu.
Ü Duygularimizi beden dili ile ifade etme.
Ü Yakin aile baglarindan kaynaklanan ‘biz’ duygusu.
Kulturumuzun ekip calismasini zorlastiran ozellikleri:
Ü Profesyonellik anlayisinda farklilik veya yoksunluk.
Ü Uzlasmayi, tavizle esdeger gormek.
Ü Elestirmek ama cozum onermemek.
Ü Bazi deger sistemi farkliliklari.
Ü Belirsizlige karsi direnc gosterememe, yilma, vazgecme.
EKIP GELISIMININ BASAMAKLARI
Ekip gelisimi 3 basamakli bir surectir;
1. Asama: Olgunlasmamis ekipler
2. Asama: Gelisme yolundaki ekipler
3. Asama: Olgunlasmis ekipler
OLGUNLASMAMIS EKIPLER
Ü Duygu ve hatalar ortulmeye calisilir.
Ü Baskalarinin goruslerine az deger verilir.
Ü Yapilacaklar konusunda anlayis birligi yoktur.
Ü Karsilikli kizginlik yasanir.
Ü Burokrasi ve yazisma trafigi vardir.
Ü Is tanimiyla sinirli tavir ve tutumlar vardir.
Ü Kurallari amir koyar ve karsi cikilmaz
Bu asamada, amir basta oldugu surece calisma verimlidir.
GELISME YOLUNDAKI EKIPLER
Ü Riskli ve kisisel konular ortaya koyulur.
Ü Yapilmakta olani degerlendirmek icin cok daha fazla kendi
icine/bunyesine doner ve surekle analizlerde bulunur.
Ü Goruslere ilgi gosterir, hayata gecirmeye calisir.
Ü Taslarin yerine oturmasi icin gayret gosterir.
OLGUNLASMIS EKIPLER
Ü Belirleyici ozellik; esnekliktir.
Ü Durumsal liderlik benimsenir. Hiyerarsi terk edilir.
Ü Organizasyonun butunune hizmet anlayisi hakimdir.
Ü Sosyal ve ahlaki sorumluluk hissedilir.
Ü Ekip havasi, soluyanlara mutluluk verir.
Ü Guven, durustluk, aciklik, isbirligi, cesaret ortak
ozelliklerdir.
EGITIM KURUMLARINDA TAKIM CALISMASI
ICINDEKILER
EGITIM KURUMLARINDA TAKIM CALISMASI
Takim Calismasi Neden Gereklidir?
YONETIMDE TAKIM CALISMASI
Amac:
TAKIM CALISMASI
Peki iyi bir takim nasil olusur ve nasil calisir?
"ISLETMELERDE TAKIMDASLIK
(EKIP CALISMASI)" EGITIMI
EKIP CALISMASI VE SINERJI
ETKIN EKIP CALISMASI ICIN GEREKLI OZELLIKLER
1. Calisma Grubunun Amaclarinin Acik Olmasi
2. Gelisme Planinin Mevcut Olmasi
3. Grup icerisinde Gorevlerin Acik Bir Sekilde Belirlenmis Olmasi
4. Acik iletisim
5. Grup Uyelerinden Azami Fayda Saglanmasi
6. Iyi Tanimlanmis Karar Verme Surec
7. Dengeli Katilim
8. Kurallarin (Normlarin) Olusturulmasi
9. Grup Surecinin Isleyisinden Haberdar Olma
10. Bilimsel Yaklasimin Kullanilmasi
ETKILI EKIP YONETIMI
Ekip Olarak Calismak
Ekipler Nicin Basarisiz Oldu?
KAYNAKLAR
Surumuz yonetim anlayisinin gittikce gelisen w yayginlasan olgularindan biri de takim calismasidir. Bu bagamda Takim catismasinin 21. yuzyil yonetim paradigmasinda ozel bir yeri vardir. Takim calismasi, ozellikle ogrenen orgut, toplam kalite yonetimi gibi yaklasimlarin omurgasini olusturmaktadir. Bunun yani sira orgutlerin sosyal sermayelerinin gelistirilmesi yaklasimlarinda da takim halinde calisma becerileri, calisanlarda bulunmagi gereken temel yeterlikler/nitelikler arasinda sayilmaktadir. Bu gelismelerden de anlatilacagi git» takim calismasina yatkin bireyler yetistirmek onemli bir zorunluluktur. Bu noktada egitim ve yetistirme etkinlikleri onemli bir yer tutmaktadir. Ozelikle orgun egitim doneminde takim becerilerini gelistirmek, takim calismasina yatkin bireyler yetistirmek hem is dunyasi hem de birey icin vazgecilmez degerdedir.
Gerek egitim kurumlarinda calisan isgorenlerin gerekse yeni yetisen/yetisme surecinde olan neslin takim catismasi becerilerinin gelistirilmesi, okulun egitsel, yonetsel ve orgutsel amaclarina ulasmanin kolaylastiracak yaklasimlarin basinda gelmektedir. Takim calismasi becerileri ile donanik bireyler yetistirmek, is yasanma geciste bireyleri avantajli bir duruma getirecektir.
Takim calismasini dar anlamda bedii sayida isgorenin, belirti amaclarla ve belirli surelerle bir araya gelip orgut amaclarinin gerceklestirilmesi sorunlarin cozulmesi, orgutte yenilesme ve degisme cabalarinin orgutlenmesi, yurutulmesine yonelik olarak, yaptiklari eylemler – etkinlikler butunu olarak tanimlamak olanaklidir. Diger bir deyisle takim genellikle bir grup insanin becerilerini yeteneklerini, becerilerini, yeteneklerini, bilgilerini paylasima acarak, birlestirerek orgutsel duzeyde kalite ve verimliligi artirma yonunde harekete gecirilmesi olarak da gorulebilir. Kuskusuz bu acilimi saglayabilmek, takim uyelerine yetki ve sorumlulugun verilmesini gerektirmektedir. Bunun yan sira ortak ve paylasilmis amaclar, baglilik, degerler, normlar ve kurallar, calisma aliskanliklari, karsilikli sorumluluk ve isbirligi gibi temel bilesenler de gereklidir, ozellikle her seyi standartlastiran ve kurallara baglayan burokratik akilcilikin yetersiz kaldigi durumlarda takim calismasi onemli bir arac olarak gerekmektedir.
Takim Calismasi Neden Gereklidir?
Takimin amaclari ayni zamanda takimin kurulma gerekceleri ile ortusmektedir.
Konuya egitim orgutleri acisindan bakildiginda takim catismasina olan gereksinimi ve takim kurmanin/olusturmanin gerekcelerini su noktalarda degerlendirmek olasidir
• Egitimde (okulda) degisimi baslatma
• Egitimdeki degismelere karsi direnci kirma
• Sorunlara yeni ve yaratici cozumler bulma
• Okuldaki calisma iliskilerini gelistirme
• Egitsel, yonetsel ve Orgutsel amaclara donuk sonuclar elde etme
• Okulu yenilestirme ve gelistirme
• Calisanlar icin isi daha anlamli hâle getirme
• Katilimci ve paylasimci bir kurumsal kuftur olusturma
• Kurumsal yaraticiligi on plâna cikarma
• Verimliligi kurumsallastirma
• Kaliteli egitim ve ogretim hizmeti sunma
Takim kurma - olusturma gerekcelerinin basinda performans sorumluluguna sahip calisanlarin katkilarinin en coklastirilmasidir. Diger bir etken da butun takim Uyelerinin orgutsel amac ve hedeflere bagliligini saglamak, takim ickideki fakli yeterlikteki calisanlari ayni amac etrafinda birlestirmek ve harekete gecirmek, takim icinde «taya cikan sorunlarla yuzlesmek ve bunlari etkili bicimde cozmektir. Egitim kurumlarinda etkili bir takim olusturabilmek icin gerekli temel kosullar kisaca soyle ozetlenebilir:
• Takim icinde amac ve yon duygusundaki aciklik/berraklik
• Takim ickide etkili liderlik
• Takim icinde etkili iletisim
• Takim icinde etkili sorun cozme
• Takim icinde uyum
• Takim icinde sorumluluklarin paylasimi
• Takim icinde yaraticilik
Takim calismasinin ilk asamasi ve varlik nedeni, takim icin uygun amac ve hedeflerin belirlenmesidir. Bir takim kurulurken amac ve hedefler, acik, ulasilabilir ve anlamli bicimde tanimlanmali ve takim uyelerince paylasilmalidir Etkili bir takim olabilmek icki gerekli diger bir nokta ise takim icinde etkili liderligin varligidir. Takim calismasi, butuncul bir anlayisin urunu olmakla birlikle, bunun basariya ulasmasi buyuk olcude takimdaki liderin etkili olmasina baglidir.
Takim lideri olarak egitim yoneticisi, takimi amac ve hedeflerine ulastirmayi, takim ici sorunlari cozmeyi, takimi yonlendirmeyi ve yonetmeyi ustlenen kisidir. Lider, takimi yonlendiren, takim bilincinin ve ruhunun gelismesini ve yerlesmesini saglayan, takim uyelerinin performanslarindan sinerjik bir guc elde eden ve bunu amaclara yonlendiren bir birey olarak takima oldukca onemli katkilarda bulunur.
Takim ici sorunlarin/calismalarin/anlasmazliklarin cozumunde takim lideri kadar, takim uyelerinin de yaklasimlari onemlidir. Takim bagliligi gelismis, etkili bir iletisim ve etkilesim olanagi saglanmis, takim bilinci yerlesmis uyeler arasinda uyum ve yanasikligin saglandigi bir takimda etkili, yaratici ve yapici cozumler uretilir.
Egitim orgutlerinde takim kulturu etkili ve basarili bicimde olusturuldugunda, takim calismasi icin yapisal ve yonetsel denkliklere gidildiginde, okulun etkinligi en ust duzeye cikarilir ve baglamda takim calismasinin yararlari kisaca soyle ozetlenebilir:
• Takim halinde calismak, yaraticilik ve enerjiyi artirir.
• Aidiyetlik ve baglilik duygusunu gelistirir.
• Sosyal destegi ve karsilikli sorumlulugu gelistirir.
• Farkliliklara hosgoru ile bakilir.
• Karsilikli guven ve saygi gelisir.
• Calismalar etkili bicimde yonetilir.
• Acik ve durust bir iletisim sergilenir
• Calisanlara is daha anlamli hale getir.
• Verimlilik artisi saglar.
• Calisanlar arasinda isbirligi gelisir.
• Saglikli bilgi akisi saglanir.
Orgutlerde takimlar, belirli bazi gerekleri yerine getirmek ve bazi amaclari gerceklestirmek uzere kurulurlar Takim kurma ya da takim calismasi, okul gelistirmeyi saglamaya yonelik bir girisimdir. Bu girisimin yararlan oldugu kadar tasidigi riskleri veya sakincalari da bulunmaktadir. Bu riskleri azaltmanin yolu, takimi etkili kilacak calismalari yurutmektir. Bu anlamla, takim ici etkilesim veya Misimin acik olmasi, takim uyelerinin veya takimin rolunun/rollerinin belirlenmis olmasi, okul bazinda takimin etkili calismasi icin yapisal bazi degisikliklere gidilmis olmasi, okuldaki herkesin takim calismasina inanmasi, guvenmesi ve destek vermesi, bireysel performans kadar takim performansini guvenmesi ve destek vermesi, bireysel performans kadar takim performansini odullendirecek bir odul sisteminin kurulmus olmasi ve en onemlisi de takimin hedef(ler)inin belirlenmis olmasi, takimi basariya ulastiracak etkinliklerden bazilaridir.
YONETIMDE TAKIM CALISMASI
Amac:
Gunumuz isletmelerinin en Onemli kaynaklarinin sahip olduklari insan (calisan) varligi oldugu kabul edilmistir. Ancak calisanlarin bireyler olarak degil takimlar halinde calisabilmeleri icin bazi temel egitimleri almalari ve bunlari becerilere donusturmeleri gerekmektedir. Bu egitim programinda takim kurma ve takim halinde calisma icin uygulamalar yapilacaktir. Bu programa katilanlarin su kazanimlarla ayrilmalari hedeflenmektedir:
Ø Takim olarak bir surecin isteyisini gorsellestirebilmek ve cakismasini anlamak.
Ø Surece iliskin sorunlari belirlemek ve bunlarin kaynaklarini ortaya cikarmak.
Ø Sorunlari cozecek yaklasimlari gelistirmek ve degisik cozum onerilerinin muhtemel etkilerini degerlendirebilmek,
Ø "Basarisiz taktin icinde basarili fert olmaz " fikrinin kazandirilmasi.
TAKIM CALISMASI
Yuksek performansli ekipler ve takim catismasi bugunun rekabetci is dunyasinda giderek yukselen egilimler. Firmalar sorunlarinin cozumunu takim calismasinda ariyorlar, calisanlar ise bir takimin parcasi olmak istiyorlar.
Takim calismasi cogu zaman daha kolay ve daha verimli bir yol oldugu icin secilse de, iyi bir takim olusturmak sanildigi kadar kolay degil.
Takim calismasindan istediginiz verimi almak istiyorsaniz, bu takimi olustururken dikkatli olmaniz gereken noktalar vardir. Bunlardan en onemlisi takim calismasi icerisinde insanlara vereceginiz rol dagilimi ve lider secimidir.
Peki iyi bir takim nasil olusur ve nasil calisir?
Sorgulama: Bilgi toplama, fikir yaratma ve test etme, olanaklari arastirma ve sunma, yeni yaklasimlarin uygulanabilirliginin tespiti, islerin yurumesi icin organizasyon yapma ve uygulama, uretim ve cikarimlarin yapilmasi, sistemlerin nasil calistiginin kontrol edilmesi, islemlerin ve standartlarin korunmasi ve surdurulmesi, baskalarinin calismalari ile butunlestirilmesi ve is birligi yapilmasini kapsar.
Cok seslilige deger verme: En iyi sonuclarin cikmasi icin cok farkli dusuncelerin bir araya gelmesi gerekir, diger yandan da cok sesliligin kakafoni'ye donusmemesi onemlidir.
Iletisim kurma: Takimi birbirine baglayan iletisimdir. Takim icindeki iletisim dinamiktir. Farkli Insanlarla farkli yollarla iletisim kurabilmek, herkesi dinlemeyi bilmek, problem ve cozum-odakli fikir paylasimlarini yurutebilmek gerekir.
Egitimin gozden gecirilmesi: Geribildirim almak her tur ogrenmede oldugu gibi burada da cok onemlidir. Takim olusumunun ve calismasinin her asamasinin degerlendirilmesi ve gozden gecirilmesi ozellikle ilerideki calismalar icin cok faydali olacaktir.
Iyi bir takim olusturmanin ve takim egitiminin puf noktalari bunlardir. Diger yandan bir takimi 'kotu bir takim yapan sebepler, Mark Fischetti'nin deyimiyle hastaliklardan bazilari ise;
Kolektif Amnesi (Toplu hafiza kaybi): Hafiza kaybi, projenin bir takim calismasina ihtiyaci olup olmadigini sorgulamadan yoneticinin bir takim olusturmasi sonucu ortaya cikar. Takim elemanlari neden orada olduklarini ve ne yapmalari gerektigini merak edip dururlar?
Grup miyobu: Takim uyelerinin kafasini karistiran, gruba bagliliklarina zarar veren ve ilham vermesi gereken bîr amacin gorulememesi veya eksikligi. Takim uyeleri kendilerine surekli acaba biz ne yapmaya calisiyoruz sorusunu sorarlar.
Liderlik fobisi: Liderlik rolunun abartilmasi ve genellikle mantik disi bir sekilde liderden korkulmasi. Semptomlari: Kararlar verilemez. Sorunlar ust uste biner. Lider takimin calismalarina engel olur.
Kronik gecimsizlik: Takimin ufak meseleler uzerinde anlasamamasi ve surekli olarak tartismasi. Tartismalar toplantilarin ne zaman yapilacagi gibi onemsiz konulardan cikar, tedavi edilmezse tum konularda bir ic surtusmeye yol acabilir.
Hayati destegin kaybi: Para, mekan, malzeme ve bilgiden-takinan hayati ve sagligini korumasi icin gerekli olan her seyden yoksun kalma. Liderin ve/veya firmanin ilgisizligi ve gerekli kosullarin saglanamamasi yuzunden takim hayati tehlike icindedir.
Takim calismasi giderek daha cok talep edilen bir egilim olmakla beraber, dikkat edilmesi gereken noktalar gozden kacirildiginda avantajlarindan cok dezavantajlarinin olabilecegi gozden kacirilmamalidir.
"ISLETMELERDE TAKIMDASLIK
(EKIP CALISMASI)" EGITIMI
Ø TAKIMLARIN UYUMLU CALISMALARININ SART VE ASAMALARI
o Yonetici Sorumlulugu - Takimda Yoneticiler Yer Alir mi?
o Yuksek Performansli Takimlarin Ortak Ozellikleri
o Takim Uyeleri (Katkici - Isbirlikci - Iletisimci - Mucadeleci) .
Ø ETKILI TAKIM CALISMASI ICIN ONEMLI ELEMENTLER
o Liderlerin Becerileri - Liderlerin Sahip olmasi Gereken Ozellikler
o Takim Performansi Saglamayla Ilgili Yaklasimlar .
Ø EKIP OLUSTURMA
o Bir Ekibin Islevini Etkileyen Sekilde Yerine Getirebilmesi
o Ekip Calismasi ve Guven
o Patronlara da Ogretilir.
Ø EKIP GELISIMI BASAMAKLARI
l- Olgunlasmamis
2- Gelisme Yolundaki
3- Olgunlasmis Ekipler
IS HAYATINDA SINERJI VE SINERJI OLUSTURMA
o EQ - Duygusal Zeka
o Beden Dilini Kontrol ve Baskalarinin Beden Diline Duyarlilik
o Interaktif Grup Motivasyon Oyunlari
EKIP CALISMASI VE SINERJI
Toplam katilim yonetiminde ekip calismasi son derece onem tasimaktadir. Ekip catismasinin organizasyonel performansin artirilmasinda son derece onemli yararlan bulunmaktadir. Her seyden once, ekip calismasi ile ortak akil yordamiyla organizasyon problemlerinin daha dogru bir sekilde teshis edilmesi ve problemlere dogru cozumler bulunmasi mumkun olur. Ekip calismasi, ayni zamanda organizasyon calisanlarini aktif olarak yonetime dahil edebilmenin en etkin yollarindan birisidir. Ekip calismasi ile organizasyonda bilgi paylasimi ve iletisim de mumkun olur. Ozetle ekip calismasi organizasyonda daha guclu bir enerji ve momentum (sinerji etkisi) elde edilmesi, yenilik ve yaraticiligin ortaya cikarilabilmesi icin son derece onem tasimaktadir.
Suphesiz, ekip calismasi iyi organize edilmedigi ve etkin bir sekilde uygulanmadigi zaman bu defa organizasyonda bazi problemlerin ortaya cikmasina veya mevcut problemlerin daha da agirlasmasina neden olabilir. Ekip calismasi yapildiginda, bunun icin bir zaman harcanmasi gerekir. Bir kisi tarafindan alinacak kararlar bir calisma grubuna birakildiginda bunun bir zaman gecikmesi doguracagi soylenebilir.
Ekip calismasinin diger bir sakincasi ya da dezavantaji ekip icerisinde tatti kisileri pasif duruma getirmesidir. Gercekten de ekip calismasi iyi bir seklide yonetilmedigi zaman, ekip uyelerinden bir kisminin dislanmasi tehlikesi ortaya cikabilir. Birlikte karar almanin bir diger sakincasi 'grup korlugu" olarak ifade edilebilir. Uyeleri, gercekci olarak konuyu analiz etmek yetine grup icerisinde uyumun bozulmamasi icin anlasma egiliminde olabilirler. Bir diger sorun ise ekip calismasinin kararlarina asin bagimli olunmasindan kaynaklanabilir. Bu durumda organizasyon dinamizmini ve esnekligini bir olcude kaybedebilir. Bunun disinda ekip calismasi, ekip uyeleri anasinda bazi catismalara ve kavgalara kaynaklik edebilir. Bazi grup uyeleri fazla calisirken, digerleri daha az calisabilir. Bazi grup uyeleri kendi islerini baskalarinin sirtina yikabilirler. Bu aciklamalarimizdan anlasildigi uzere ekip catismasi sanildigi gibi sorunsuz bir katilimci yonetim teknigi degildir.
Tum bu saydigimiz olumsuz olarak degerlendirilebilecek yonlerine ragmen ekip calismasi iyi bir sekilde duzenlendigi takdirde elde edilecek kazanimlar son derece_ fazladir. Ekip calismasinin buyuklugu ile organizasyon performansi arasinda cok yakin bir iliski bulunmaktadir.
ETKIN EKIP CALISMASI ICIN GEREKLI OZELLIKLER
Ekip calismasindan arzulanan sonuclarin elde edilmesi icin bazi ilkelerin mevcut olmasi gerekir. Kendi goruslerimizi ozetlemeden once yonetim bilimine ozellikle insan davranislarinin analizi ve motivasyon konularinda katkida bulunmus olan Douglas McGregor’un konu hakkindaki goruslerini ozetlemekte yarar bulunmaktadir. McGregor'a gore etkin calisma gruplarinda baslica su ozellikler bulunmalidir.
Ø Calisma grubunun gorevleri ve amaclari acik bir sekilde tespit edilmelidir.
Ø Calisma atmosferi informel ve rahat olmalidir.
Ø Catisma grubundaki tartismalar yeterli duzeyde ve seviyede olmalidir.
Ø Calisma grubunun uyeleri birbirini dinlemelidir ve tolerans gosterilmelidir.
Ø Elestiriler "yikici” degil, “yapici" ozellikte olmalidir.
Ø Calisma grubu uyeleri birbirlerinin duygularini da anlamaya calismalidir.
Ø Calisma grubunun lideri ya da baskani uyeler uzerinde hakimiyet kurmaya calismamalidir.
Ø Liderler esnek olabilmelidir.
Ø Calisma grubu kendi faaliyetlerini kendisi gozden gecirmelidir.
Ø Grup uyelerine verilen gorevler acik ve anlasilir olmali ve gorev verilen kisi tarafindan kabul edilmelidir.
Ø Kararlarda konsensuse ulasmaya onem verilmelidir. Toplantilarda kurallar ve davranislar uygun olmalidir.
Ø Calisma grubu, organizasyonda cesitti birimler ile isbirligi icinde calismasini surdurmelidir.
Ø Calisma grubu, yurutulen calismalarin sonuclarina karsi sorumlulugunu bilmelidir.
McGregor'un aciklamalari dikkate alindiginda etkin calisma gruplarinin informel olmasi, grupta tartisma ortaminin bulunmasi, elestirilerin yikici degil yapici olmasi, tartismalar ve konusmalarin belirti grup uyeleri tarafindan yonlendirilmemesi, toplanti kurallarinin isler olmasi, konsensuse dayali bir karar verme surecinin isler olmasi vb. ozellikler uzerinde durulmaktadir.
Konuyu bir baska yonetim uzmaninin bakisi ile degerlendirdigimizde yine bu yukarida saydigimiz unsurlarin onem tasidigini goruyoruz. Peter Scholtes, unlu Takim Calismasi (Teamwork) adli eserinde calisma gruplarindan basarili sonuclar alinabilmesi icin on temel ilkenin mevcut olmasi gerektigini ifade etmektedir.
1. Calisma Grubunun Amaclarinin Acik Olmasi
Calisma grubu icerisinde tum grup uyelerinin organizasyonun ve calisma grubunun amaclarini iyi bilmesi.
Grup uyelerinin ustlendikleri misyon konusunda anlasmalari; anlasmazliklar var ise bunlari birlikte cozmeleri.
Grup uyelerinin ustlendikleri misyonun gerceklestirilebilir olmalarina inanmalari veya ustlendikleri misyonun basariya ulasmasi icin kapsamin daraltilmasi konusunda anlasmalari.
Grup uyelerinin acik bir vizyonunun olmasi ve amaclarina ulasmasi icin surekli olarak ilerlemeler kaydetmesi.
2. Gelisme Planinin Mevcut Olmasi
Calisma grubunun proje ile ilgili bir gelisme plani olusturmasi.
Grubun projede kaydedilecek gelismeleri izlemelerine imkan verecek bir akim semasi veya benzeri bir dokumana sahip olmasi.
Grubun projenin uygulanmasi sirasinda ne tur kaynaklara ve egitime ihtiyaci oldugunu bitmesi.
3. Grup icerisinde Gorevlerin Acik Bir Sekilde Belirlenmis Olmasi
Grup uyeleri arasinda gorev ve Hizmet bolusumunun acik ve net bir sekilde herkesin ne yapacagini iyi bilmesi.
Grup icerisinde hangi gorevlerin birlikte ustlenilecegi ve hangi gorevlerden bireysel olarak sorumlu olunacaginin bilinmesi.
Grup icerisinde herkesin yeteneginden azamî olcude istifade edilmesi ve hic kimsenin grup disinda kaldigini hissetmemesi.
4. Acik iletisim
Grup uyeleri arasinda acik ve dogrudan iletisimin mevcut olmasi.
Grup uyelerinin birbirlerini dinlemesi ve dusuncelerine saygi gostermesi.
Bir baskasi konusurken mudahale edilmemesi ve konusmasinin kesilmemesi veyahut da baskalariyla konusulmamasi.
Her asamada enformasyonun paylasilmasi.
5. Grup Uyelerinden Azami Fayda Saglanmasi
Calisma grubu icerisinde grup uyelerinin tartismalara aktif olarak katilmasi. Amaca ulasmak icin gorus ve onerilerini cekinmeden ortaya koymalari. Grup kararlarinda konsensuse ulasmaya calismalari.
Gorusmeler sirasinda grup uyelerinin tansiyonu artiracak davranis ve eylemlerden kacinmalari.
6. Iyi Tanimlanmis Karar Verme Surec
Grubun kararlarin nasil ve hangi yontemlere basvurarak alinacagini bilmeleri.
Onemli konular ile ilgili olarak grup uyelerinin dusuncelerinin sozlu veya yazili olarak oylanmasi. Konsensusu amaclayan bir karar verme surecinin benimsenmesi.
7. Dengeli Katilim
Grup toplantilarinda dengeli katilimin amaclanmasi.
Grup uyelerinin yuku ve basariyi birlikte paylasmalari.
8. Kurallarin (Normlarin) Olusturulmasi
Grup icerisinde temel kurallarin acik bir sekilde belirlenmesi.
Grup icerisinde ne tur davranislarin kabul edileceginin ve ne tur davranislara tolerans gosterilemeyeceginin acikca ve onceden tespit edilmis olmasi.
9. Grup Surecinin Isleyisinden Haberdar Olma
Tum grup uyelerinin grubun calisma surecini iyi bilmesi.
Grup dinamiginin hissedilmesi gorulmesi ve duyulmasi.
10. Bilimsel Yaklasimin Kullanilmasi
Calisma grubunda problem cozme ve karar vermede bilimsel verilerin kullanilmasi.
Catisma grubunda problemlerin arastirilmasinda veri toplanmasi ve analizinde temel istatistik araclarinin kullanilmasi.
Problemlerin temel nedenlerinin yada asil kaynaklarinin saptanmaya calisilmasi.
Problemlerin ortadan kaldirtmasi icin gecici cozumler yerine, devamli cozumlerin bulunmasi.
Etkin calisma gruplari konusunda yukaridaki aciklamalarimiza ilave olarak etap calismasinda basariya ulasilabilmesi icin gerekli ilkeleri sadece satir basliklar ile su sekilde ozetleyebiliriz:
Ortak vizyon/misyon,
Isbirligi ve uzmanlasma,
Acik gorev tanimi,
Karsilikli guven,
Acik iletisim.
Toplam katilim,
Iyi tanimlanmis karar sureci,
Muzakere ve tartisma,
Dinleme saygisi,
Yaraticilik,
Konsensus,
Sonuclari birlikte izleme ve degerlendirme,
Geri bildirim,
Etkin grup liderligi,
Organizasyonda ekip catismalarinda tum bu ilkelerin bulunmasina ozen gosterilmelidir.
Organizasyonda daha yuksek performans icin ekip calismasi uygulanirken yonetim uzmanlarinin uzerinde onemle durduklari bazi ilkelerin gozden uzak tutulmamasi gerekir. En basta, tum yoneticilerin organizasyonda calisanlara guven, aciklik ve durustluk ilkeleri cercevesinde davranmalari; daha iyi ve mukemmele calisanlarla birlikte ulasma konusunda kararli olmalari gereklidir. Acik iletisim ve guven organizasyonda cok buyuk «nem tasimaktadir. Ikinci olarak, organizasyon kulturu icerisinde "sinerjik yonetim” kavrami kurumsallastirilmalidir. Birlikte catismanin daha buyuk bir enerji ve momentum saglayacagi tum calisanlara iyice anlatilmalidir. Ozetle, ekip calismasi ve daha genel anlamda sinerjik yonetim organizasyon kulturunun bir parcasi olmalidir.
ETKILI EKIP YONETIMI
Ekip Olarak Calismak
Kuramsal olarak calisanlarin katilimini, bagliligini ve produktiviteyi artiracak yontem olarak gosterilen ekipler halinde calismak buyuk hedeflere ulasma acisindan kisisel catismaya gore bircok bakimdan daha ustundur.
* Ekibin her uyesi yapilmasi gerekli goreve ozel ve degerli bir katki/ perspektif getirir.
* Ekip cakismasinda olusan bilgi paylasimi, sonucu etkileyecek cok onemli bilgilerin degerlendirme disi katmasini onler.
* Calisanlar, kendi katkilariyla olusan karar ve planlarin uygulanmasinda da daha yardimci olurlar.
* Calisanlarin fikirlerinin degerli gorulmesi ve planlama/uygulama/geri bildirim surecinde surekli katilima davet edilmeleri, catisma moralinin de gelismesine neden olur.
Ekip olarak calismanin saglayacagi getiriler ve rekabet ustunlugu bu kadar acik iken calisanlara bu kavramin anlatilmasi ve kabullendirilmesi acaba nicin bu kadar basarisiz oluyor?
Ekipler Nicin Basarisiz Oldu?
Uzun seneler boyunca gozlemlenen basarisiz ekiplerin, kendilerine verilen gorevleri neden yerine getiremedikleri konusunda yapilan arastirmalarin sonuclari sunlardir (Charles Kepner, 1998) :
* Ust yonetim, ekiplerden beklentilerini acik ve kesin olarak ifade etmemistir. Dolayisiyla ekipler gorev ve yetkilerini tam bilmemektedirler.
* Organizasyonun ic kulturu, ekip olarak calisilmasina uygun degil veya desteklemiyor.
* Ekipler kompozisyonlari dusunulmeden alelacele olusturuluyor.
* Organizasyonun sistemleri ekip calismasina uygun ortami yaratamiyor. Hatta bazen baltaliyor.
* Calisanlarin kisisel olarak ekip calismasi icin gerekli yetkinlikleri yok.
5 adimdan olusan “EKIP YARATMAK” modulu, organizasyona en uygun ekip tipi ve yapisinin belirlenmesi, ekip calismasini destekleyecek sistemlerin gelistirilmesini ve ekip uyelerine ihtiyaclari olan bilgi ve becerilerin kazandirilmasini iceren danismanlik ve beceri gelistirme hizmetlerini icerir.
KAYNAKLAR
- Basaran, I. E.; Egitim Yonetimi Nitelikli okul Ankara, Feryal Matbaasi (2000).
- Cetin, M. O.; Egitim Yonetimi Acisindan Ilkogretim Okullarinda Takim Calismasi. Istanbul, Alfa Basim-Yayim Dagitim Ltd. Sti. (1998).
- Hardingham, Alison, Takim Calismasi (Cev: Aksu Bora ve Onur Cankocak), Ankara, Ilkkaynak Kultur ve Sanat Urunleri Ltd. Sti.(1997).
- Katzenbach, Jon R. Ve Dogglas K. Smith; Takimlarin Bilgeligi. Yuksek Performansli Organizasyonlar Yaratmak (Cev: N. Muallimoglu), Istanbul, EpsilonYayincilik (1998).
- Tebligler Dergisi, Milli Egitim Bakanligi.
- Kariyer net.
- C.C. Aktan, 2000’li Yillarda Yeni Yonetim Teknikleri, (4), Sinerjik Yonetim, Istanbul, TUGIAD Yayini, 1999.